Bergamasco

Herkomst en geschiedenis

De Bergamasco (Italiaans: Cane da pastore Bergamasco) is een oud herdershondenras uit de Italiaanse Alpen. Volgens de FCI-standaard kwam hij voor in het hele Alpen- en voor-Alpengebied, met name in de dalen rond Bergamo, waar op grote schaal schapen werden gehouden. De herders hadden hem nodig om de kuddes te drijven bij de seizoenstrek tussen de alpenweiden en de Povlakte. Een schilderij van een beroemde zestiende-eeuwse kunstenaar laat het ras al zien, en in 1891 werden de eerste honden ingeschreven in het Italiaanse stamboek.

De Nederlandse rasvereniging beschrijft op de rassenpagina van de Raad van Beheer hoe de honden vroeger de schapen volgden die in het voorjaar van Italië naar de Zuid-Zwitserse alpenweiden trokken en daar de hele zomer bleven. Toen die schapentrek verdween, vond het ras bescheiden werk bij de koeien, in Italië en Zwitserland nog altijd op kleine schaal. Een verwantschap met de Briard wordt vaak genoemd, maar is niet bewezen.

Tegenwoordig geldt FCI-standaard nr. 194, groep 1 (herdershonden en veedrijvers), sectie 1 (herdershonden), met werkproef; de geldende versie is van 2020. In Nederland is de rasvereniging de Vereniging van Herders- en Berghonden uit Zuid- en Oost-Europa en Azië (VHB), aangesloten bij de Raad van Beheer. Pups met stamboom worden ingeschreven in het Nederlands Honden Stamboek (NHSB). Het ras is hier zeldzaam.

Karakter en gedrag

De standaard beschrijft een hond die kuddes drijft en bewaakt,, met waakzaamheid, concentratie, gematigdheid en geduld. Zijn leervermogen en vastberadenheid maken hem tot een uitstekende waker en kameraad; agressief of angstig mag hij nooit zijn. De VHB vat hem samen als "opgewekt, zelfbewust en eigenzinnig". In het dagelijks leven:

• Hij is vrolijk en verdraagzaam. Volgens de VHB is hij vriendelijk, opgewekt en altijd in voor een spelletje, en verdraagzaam, ook tegenover andere honden.
• Hij waakt. De vereniging noemt hem zeer waaks en zeer honkvast. Bezoek meldt hij aan; tegenover vreemden kan hij eerst afwachtend zijn.
• Hij denkt zelf na. Hij werkte vroeger zelfstandig en naar eigen inzicht, en die inbreng wil hij nu ook. Een klakkeloos gehoorzame, slaafse hond wordt hij niet.
• Hij wil erbij zijn. Bergamasco's zijn mensgericht en willen gezelschap om zich heen.

Met kinderen is hij meestal geduldig en lief. Zoals bij elke grote herdershond: houd toezicht bij spel met kleine kinderen.

Grootte en uiterlijk

Een stevige, rustieke hond, vierkant gebouwd: de romplengte is gelijk aan de schofthoogte. Onder de vacht is hij krachtig, met een brede, diepe borst en een rechte rug. Het hoofd lijkt groot door het haar dat over het gezicht valt; extra lange wimpers tillen dat gordijn van haar van de ogen.

De vacht is het kenmerk. Aan de voorkant van het lichaam is het haar ruw als geitenhaar en vormt het golvende plukken, vanaf het midden van de borst naar achteren is het wollig en vormt het brede, platte viltplaten die langs de flanken hangen. Ze beginnen zich te vormen met 12 tot 15 maanden; volgens de VHB heeft de vacht pas zijn volle lengte als de hond 5 à 6 jaar oud is. Kleuren: effen grijs of grijs gevlekt in alle tinten tot zwart, isabel- en lichte vaaltinten toegestaan, effen zwart alleen als het echt dof is. Wit op meer dan een vijfde van het lichaam is diskwalificerend.

Hoogte en gewicht komen uit de FCI-standaard, de levensverwachting uit het rasprofiel van de AKC.

Beweging en dagelijks leven

Volgens de AKC heeft een Bergamasco maar een gemiddelde hoeveelheid beweging per dag nodig, maar dan wel samen met zijn mensen: wandelen, een stevige tocht, balletje gooien, rennen in een weiland. Alleen in de tuin telt niet. Reken op minstens een uur per dag, verdeeld over twee wandelingen.

Het best past hij in een huis met een goed omheinde tuin en een gezin dat vaak thuis is. Een appartement kan met veel uitlaten, maar een grote hond met een dikke vacht neemt blad en modder mee naar binnen. De vacht beschermt tegen kou en helpt ook bij warmte de temperatuur te regelen; zorg in de zomer voor schaduw en water, en beweeg hem op de koele uren.

Goede uitlaatkleppen: hoeden, gehoorzaamheid, speurwerk en lange wandelingen met het gezin.

Opvoeding

Wat werkt: vroege socialisatie, een puppycursus en training waarbij de hond begrijpt waarom hij iets moet doen. De AKC zegt het zo: een Bergamasco die begrijpt wat je van hem wilt en waarom, doet het graag, al is het op zijn eigen manier. Hij is slim en wil graag samenwerken; eindeloos herhalen verveelt hem en hardheid beschadigt het vertrouwen.

Typische moeilijkheden:

• Eigenzinnigheid. Vindt hij een commando zinloos, dan voert hij het naar eigen inzicht uit. De VHB waarschuwt dat niet iedereen die eigenzinnigheid waardeert. Korte, afwisselende sessies en duidelijke beloningen helpen.
• Terughoudendheid tegenover vreemden. Laat de pup veel rustige bezoekers, plekken en situaties leren kennen.
• Waken. Hij bewaakt huis en erf; leer hem vroeg dat jij bepaalt wie welkom is.
• Hoedgedrag tegenover rennende kinderen, fietsers en andere dieren.

Verzorging

De VHB schrijft dat de vacht, hoewel hij er bewerkelijk uitziet, nauwelijks onderhoud vraagt. Het vervilten begint rond een jaar en verloopt vanzelf; de viltstrengen beginnen niet direct op de huid, zodat de huid schoon en gezond blijft. De AKC voegt toe dat je het vilt rond die leeftijd één keer met de hand in platte platen van de juiste breedte scheurt. Dat kost een paar uur of een paar avonden, daarna is het klaar. Controleer later alleen of nieuwe platen niet tot één grote plaat samengroeien.

Een Bergamasco verhaart niet, wordt niet meer geborsteld als de platen gevormd zijn en hoeft volgens de AKC maar twee of drie keer per jaar in bad. Een volle vacht droogt heel langzaam: was hem op een warme dag en druk het water eruit met handdoeken. Scheren raadt de AKC af, omdat de vacht helpt bij de temperatuurregeling. Knip de nagels regelmatig en controleer oren en poten op klitten en grasaren.

Gezondheid

Het ras is in het algemeen gezond. De Amerikaanse rasvereniging kent geen ziekte die het ras als geheel treft. Waar je op moet letten:

• Heupdysplasie (HD). Het verenigingsfokreglement van de VHB stelt HD-onderzoek bij de ouderdieren verplicht.
• Elleboogdysplasie (ED). De VHB adviseert ook onderzoek naar ED.
• Degeneratieve myelopathie (DM). De Amerikaanse rasvereniging raadt een DNA-test aan voor nakomelingen als een ouder drager is; DM is volgens die club nu geen probleem in het ras.

Sinds 1 oktober 2026 controleert de Raad van Beheer bij de dekaangifte of de ouderdieren aan de foknormen voor dit ras voldoen; alleen dan krijgen de pups een stamboom. Vraag voor beide ouders de uitslagen van HD en, als gedaan, ED.

Kosten

Er zijn weinig nesten, en de prijs bepaalt de fokker. Een pup met stamboom bij een erkende fokker die de gezondheidsonderzoeken laat doen, kost doorgaans rond 1.200 tot 1.800 euro. Reken op een wachtlijst of een fokker over de grens. Vraag de VHB om een lijst met aangesloten fokkers.

Jaarlijkse kosten, grof:

De hondenbelasting verschilt per gemeente: volgens het ANP heffen in 2026 nog 102 gemeenten die, gemiddeld ongeveer 76 euro per jaar. Kijk op de site van je eigen gemeente. Controleer ook of je aansprakelijkheidsverzekering schade door je hond dekt.

Voor wie hij geschikt is en voor wie niet

Geschikt voor:

• gezinnen met wat oudere kinderen die een rustige, trouwe en waakzame hond willen
• mensen met een huis, een omheinde tuin en tijd om samen op pad te gaan
• ervaren hondenbezitters die een zelfstandige denker waarderen en via samenwerking trainen
• wie een hond zoekt die niet verhaart en van een bijzondere vacht houdt

Niet geschikt voor:

• beginners die een makkelijke, gehoorzame hond zoeken
• wie klein woont of de hond lange dagen alleen laat
• een huishouden dat modder en blad in de vacht en een hond die eindeloos moet drogen, niet kan hebben. Grote waker met koorden: de Komondor; kleine herder met koorden: de Puli; langharige herder die je borstelt: de Bobtail