Middenslag Schnauzer

Herkomst en geschiedenis

De Middenslag Schnauzer, in de FCI-standaard gewoon "Schnauzer", is de oorspronkelijke Schnauzer: de Dwergschnauzer en de Reuzenschnauzer zijn later uit hem gefokt. Hij komt uit Zuid-Duitsland, waar hij volgens de standaard als stalhond leefde. Hij voelde zich thuis tussen de paarden en ving ratten en muizen bliksemsnel, wat hem de bijnaam "Rattler", rattenvanger, opleverde.

Op de eerste Duitse tentoonstellingen liep hij mee als ruwharige Pinscher. Onder die naam werd hij in 1895 ingeschreven bij de oprichting van de Pinscher-Schnauzer-Klub, en pas in 1917 werd zijn naam officieel veranderd in Schnauzer. In 1907 ontstond in München een aparte Schnauzerclub, die later met de Pinscherclub fuseerde. De Duitse Pinscher-Schnauzer-Klub 1895 beheert nog altijd het stamboek van alle drie de maten. De FCI erkende het ras in 1955 definitief: standaard nr. 182, groep 2, sectie 1 (Pinschers en Schnauzers), zonder werkproef.

In Nederland valt het ras onder de Raad van Beheer, die de Middenslag Schnauzer in twee kleurslagen registreert: peper en zout, en zwart. Er zijn twee rasverenigingen: de Nederlandse Schnauzer Club (NSC), die zichzelf de oudste Schnauzervereniging van Nederland noemt, en de Vereniging voor Schnauzerfokkers en liefhebbers (VSFL). Pups met stamboom worden ingeschreven in het NHSB.

Karakter en gedrag

De standaard beschrijft een levendige en tegelijk bedaarde hond, goedaardig, speels en spreekwoordelijk trouw aan zijn baas. Hij houdt van kinderen, is onomkoopbaar en waakzaam, maar geen blaffer. In het dagelijks leven:

• Hij is een geboren waakhond. Hij merkt alles op en meldt bezoek, maar blaft niet zonder reden. Vreemden worden eerst gekeurd.
• Hij is slim en heeft een mening. Hij leert snel en test daarna of de regels nog gelden.
• Hij is een gezinshond. Hij hecht zich sterk aan zijn mensen en past niet in een kennel achter in de tuin.
• Hij is nog steeds een rattenvanger. Hamsters, ratten en de kat van de buren zijn prooi. Kippen hebben een hek nodig.

Met kinderen is hij meestal geduldig en speels, zolang hij genoeg te doen heeft. Een Schnauzer die zich verveelt, zoekt zelf werk.

Grootte en uiterlijk

Middelgroot, krachtig en vierkant gebouwd: de schofthoogte is bijna gelijk aan de lichaamslengte. De vacht is draadachtig, hard en dicht, met een dichte ondervacht. Baard en borstelige wenkbrauwen bepalen het gezicht. Er zijn maar twee kleuren: puur zwart, en peper en zout in tinten van donker ijzergrijs tot zilvergrijs, altijd met een donker masker.

Hoogte en gewicht komen uit de FCI-standaard, de levensverwachting van de AKC. De standaard vraagt hangende oren en een natuurlijke staart. Couperen is in Nederland verboden; Schnauzers met rechtopstaande oren en een korte staart op foto's komen meestal uit Amerika.

Beweging en dagelijks leven

Een werkhond in middelgroot formaat. Reken op minstens een uur echte beweging per dag, plus denkwerk. Een rondje om het blok is niet genoeg.

Goede uitlaatkleppen: wandelen, hardlopen als hij uitgegroeid is, agility, gehoorzaamheid, rally, speuren en neuswerk. Een appartement kan, als de hond elke dag echt naar buiten gaat, maar een huis met een omheinde tuin is makkelijker. Let op het hek: een rattenvanger graaft graag.

Opvoeding

De Schnauzer leert snel en verveelt zich snel. Wat werkt: korte, afwisselende trainingen, belonen, duidelijke regels die elke dag gelden en een taak. Wat niet werkt: eindeloos herhalen en een harde hand. Daar wordt hij koppig van, niet gehoorzaam.

Typische lastige punten:

• Grenzen opzoeken. In de puberteit test hij of "nee" nog nee betekent. Consequent zijn, met het hele gezin, is de hele truc.
• Waken. Hij beslist graag zelf wie er binnen mag. Socialiseer vroeg en veel, met mensen, plekken en bezoek.
• Jachtinstinct op kleine dieren. Muizen, eekhoorns, de kat van de buren. Oefen het terugroepen aan een lange lijn voor je hem los laat.

Verzorging

De draadvacht verhaart nauwelijks, en daarom wordt het ras vaak aangeraden aan mensen met een allergie. Geen enkele hond is echt hypoallergeen: breng eerst tijd door met Schnauzers.

Weinig verharen betekent niet weinig werk. Borstel en kam een- tot tweemaal per week, de baard en de beenbeharing vaker: de baard verzamelt water en voer. Om structuur en peper-en-zoutkleur te behouden, wordt de vacht een paar keer per jaar getrimd, dus dood haar uitgeplukt. Veel eigenaren laten hem scheren. Dat is makkelijker, maar de vacht wordt zachter en lichter. Wil je het niet zelf leren, reken dan op een trimsalon.

Gezondheid

De Schnauzer geldt als robuust, maar een paar aandoeningen zijn belangrijk:

• Heupdysplasie (HD). Het verenigingsfokreglement van de NSC (versie 2019) maakt HD-onderzoek bij Middenslagen verplicht. Met HD-D of HD-E mag niet gefokt worden, een hond met HD-C alleen met een partner met HD-A of -B.
• Oogaandoeningen zoals PRA en staar. De NSC eist een ECVO-oogonderzoek van beide ouders dat niet ouder is dan een jaar voor de dekking.
• Gedilateerde cardiomyopathie (DCM). Een erfelijke hartziekte, met een DNA-test die alleen voor Middenslag en Reuzenschnauzer bestaat. Volgens de Amerikaanse OFA krijgen aangedane honden meestal klachten tussen 10 maanden en 2,5 jaar, en de meeste leven daarna niet lang meer. De NSC raadt de DCM-test voor alle Middenslagen sterk aan.

Ook de Raad van Beheer heeft foknormen voor het ras: ECVO-oogonderzoek en HD-onderzoek zijn verplicht voor de ouderdieren, en vanaf 1 oktober 2026 controleert de Raad dat bij de dekaangifte. Vraag voor beide ouders de uitslagen op papier.

Kosten

Reken voor een verantwoord gefokte pup met stamboom op ongeveer 1.500 tot 2.000 euro. Er worden weinig nesten geboren, dus een wachtlijst of een fokker in België of Duitsland is normaal. Pas op voor goedkope "Schnauzers" zonder stamboom.

Jaarlijkse kosten, grof:

De hondenbelasting verschilt per gemeente: volgens een telling van ANP heffen in 2026 nog 102 gemeenten die, gemiddeld ongeveer 76 euro per jaar. Kijk op de site van je eigen gemeente. Controleer ook of je aansprakelijkheidsverzekering schade door je hond dekt.

Voor wie hij geschikt is en voor wie niet

Geschikt voor:

• actieve gezinnen die een middelgrote hond met veel karakter willen
• mensen die graag trainen en aan hondensport doen
• mensen met een lichte allergie die een hond zoeken die weinig verhaart
• huishoudens die een alerte waker willen zonder een echt verdedigingsras

Niet geschikt voor:

• huishoudens met hamsters, ratten of loslopende kleine dieren
• wie een hond wil die zonder discussie gehoorzaamt
• wie een rustige hond zoekt of geen tijd heeft voor vachtverzorging

Zelfde uiterlijk in klein formaat voor een appartement: de Dwergschnauzer; een echte werk- en waakhond: de Reuzenschnauzer; een grotere allrounder met draadhaar: de Airedale Terrier.