Saarlooswolfhond

Herkomst en geschiedenis

De Saarlooswolfhond is geen wolfhybride, maar een erkend Nederlands ras, vernoemd naar zijn fokker. Leendert Saarloos (1884-1969) hield van de natuur en van de Duitse herder, maar vond dat honden te veel "vermenselijkt" waren geraakt. In 1932 kruiste hij de Duitse herderreu Gerard van der Fransenum, een hond van het klassieke Pruisische type, met de wolvin Fleuri, afkomstig uit de Siberische tak van de Europese wolf. Door de pups terug te kruisen met hun vader kreeg hij een basispopulatie met een kwart wolvenbloed.

Saarloos wilde een betere werkhond, eerst met het oog op politiewerk. Aanvalslustig bleken de honden niet, maar wel stabiel en voorzichtig, en een tijd lang werkten er enkele als blindengeleidehond. Later kruiste hij nog meer wolvinnen in om inteelt te beperken, en daarmee werden de honden terughoudender en minder geschikt als werkhond. De FCI-standaard zegt het eerlijk: zijn erfenis is geen werkhond, maar een hond die dicht bij de natuur staat. Het ras heette eerst "Europese Wolfshond". In 1975, na zijn dood, erkende de Raad van Beheer het en kreeg het ter ere van de fokker de naam Saarlooswolfhond; de FCI volgde definitief op 18 november 1981: standaard nr. 311, groep 1 (herdershonden en veedrijvers), sectie 1, zonder werkproef, land van herkomst Nederland.

Er zijn twee rasverenigingen. De Nederlandse Vereniging van Saarlooswolfhonden (NVSWH) werkt met gecentraliseerde fokkerij: je wordt eerst lid, daarna verloopt de pupbemiddeling via de vereniging. Bij de Algemene Vereniging voor Liefhebbers van Saarlooswolfhonden (AVLS) staan nesten op de website en neem je zelf contact op met de fokker. Stambomen geeft de Raad van Beheer af. Het ras is verwant aan, maar niet hetzelfde als de Tsjechoslowaakse Wolfhond: die is als militaire hond gefokt en heeft een eigen standaard en karakter.

Karakter en gedrag

De FCI-standaard noemt hem levendig, vol energie, met een trots, onafhankelijk karakter, die vooral zijn eigen wil volgt, maar zijn baas toegewijd en zeer betrouwbaar is. Agressieve of overdreven schuwe honden worden gediskwalificeerd. Het LICG beschrijft wat dat thuis betekent:

• Hij is voorzichtig en vlucht. Nieuwe situaties bekijkt hij eerst van een afstandje. Ziet hij gevaar, ook als het voor jou onschuldig lijkt, dan trekt hij zich terug of vlucht hij, en dan luistert hij niet.
• Hij gehoorzaamt als hij het zelf wil. Hij is intelligent, maar doet niet zomaar wat je vraagt.
• Hij is erg gehecht aan zijn gezin, volgt je overal in huis en is niet graag alleen. Opgesloten worden vindt hij vreselijk, dan doet hij alles om uit te breken; te lang alleen leidt tot slopen of huilen.
• Hij is afstandelijk naar vreemden en houdt er niet van als zij zich opdringen.
• Hij heeft veel jachtinstinct. Kleine huisdieren zijn lastig, met katten lukt het vaak als hij er jong aan went. Twee honden van hetzelfde geslacht kunnen flink vechten om de rangorde: kies een reu en een teef.

Als waakhond is hij niet geschikt: hij blaft zelden, maakt eerder een kuchend geluid en vlucht eerder voor gevaar dan dat hij een indringer tegenhoudt. Met kinderen is hij goed gesocialiseerd erg betrouwbaar, maar laat hond en kind nooit alleen.

Grootte en uiterlijk

Een krachtige, wolfachtige hond, iets langer dan hoog, met vrij lange benen. De kop is wigvormig, de ogen amandelvormig, iets schuin en bij voorkeur geel, de oren middelgroot, staand en driehoekig met een afgeronde punt. De vacht verschilt sterk per seizoen: in de winter overheerst de ondervacht, met een kraag om de hals, in de zomer de stugge bovenvacht. Er zijn drie kleurslagen: wolfsgrauw (zwart-wildkleurig), bosbruin (bruin-wildkleurig) en wit, dat weinig voorkomt, altijd met het lichte wolfspatroon aan de onderkant van het lijf, de binnenkant van de poten en onder de staart. Volgens de standaard is hij een onvermoeibare draver met een lichte, energiezuinige gang.

De hoogtes komen uit de FCI-standaard, die iets hoger toestaat en geen gewicht noemt. Gewicht en levensverwachting zijn cijfers van het LICG; uitschieters van 15 jaar komen voor.

Beweging en dagelijks leven

Volgens het LICG heeft hij een gemiddelde tot ruime hoeveelheid beweging nodig en is hij in huis zeer rustig. Reken op lange dagelijkse wandelingen en, als hij volgroeid is, ook tochtjes naast de fiets. Ballen apporteren vindt hij al snel saai en zinloos. Canicross, behendigheid of speuren kunnen, als recreatie en niet om wedstrijden te winnen, en niet elke hond vindt het leuk.

Loslopen alleen ver van wegen en gebieden met veel wild: geschrokken of op jacht is hij moeilijk terug te roepen. Je hebt een huis met een hoog, veilig hek nodig en een huishouden waar de hond weinig alleen is. Denk ook aan de vakantie: hij hecht zich zo sterk dat een week in een pension al lastig is, en herplaatsen nog veel meer.

Opvoeding

Opvoeden lukt met geduld, niet met dwang. Het LICG vraagt om een duidelijke, consequente maar heel geduldige eigenaar die rust en zelfvertrouwen uitstraalt en de hond met respect behandelt: goed gedrag belonen, ongewenst gedrag voorkomen of negeren, en afwisseling in de training.

Typische lastige punten:

• Socialisatie. Die moet al bij de fokker beginnen. Ga thuis minstens het hele eerste jaar door met nieuwe mensen, dieren en situaties, rustig en in het tempo van de pup, nooit dwingen.
• Alleen zijn. In heel kleine stapjes opbouwen vanaf de eerste dag. Een paar uurtjes leren de meeste honden, een hele werkdag niet.
• Achter dingen aan gaan. Leer hem jong dat fietsers, joggers en wild taboe zijn, en gebruik een sleeplijn zolang terugroepen niet zeker is.
• Stelen en slopen. Hij pakt graag eten van het aanrecht of uit de vuilnisbak en kan flink slopen. Ruim op en geef hem dingen waarop hij wel mag kauwen.

Verzorging

Het grootste deel van het jaar weinig werk: af en toe borstelen is genoeg. In de rui verhaart hij flink. Het LICG raadt aan hem dan te wassen, zodat de losse haren uitspoelen, en waarschuwt voor te veel borstelen met een herderharkje, want dat trekt extra haar los. Oren, ogen en gebit nakijken, nagels zo nodig knippen. Teven worden meestal maar één keer per jaar loops.

Gezondheid

Het ras gaat terug op heel weinig stamouders. Volgens onderzoek van de Universiteit Utrecht zijn verminderde vruchtbaarheid, hypofysaire dwerggroei en epilepsie de belangrijkste erfelijke aandoeningen in de Nederlandse populatie; epilepsie kwam voor bij zo'n 2,1 % van de honden uit de administratie van 1980 tot 2013. Verder:

• Hypofysaire dwerggroei, een erfelijk tekort aan groeihormoon. Het gen is in 2008 in Utrecht gevonden, er is een DNA-test.
• Degeneratieve myelopathie (DM), een aandoening van het ruggenmerg op oudere leeftijd. DNA-test.
• PCYT2-deficiëntie, een recessieve ziekte van het zenuwstelsel die met nachtblindheid begint. DNA-test.
• Progressieve retina-atrofie (PRA) en andere erfelijke oogaandoeningen. ECVO-oogonderzoek.
• Heup- en elleboogdysplasie (HD, ED). Röntgenfoto's.

NVSWH en AVLS verplichten voor ouderdieren tests op HD, hypofysaire dwerggroei, DM, PCYT2-deficiëntie en een ECVO-oogonderzoek; de AVLS ook op ED. Sinds 1 oktober 2026 moeten ouderdieren daarnaast voldoen aan de foknormen van de Raad van Beheer (HD, ED en ECVO), anders krijgen de pups geen stamboom. Tegen de inteelt loopt sinds 2013 een outcrossprogramma van de AVLS en de Raad van Beheer, waarin druppelsgewijs andere rassen worden ingebracht; in 2019 werd bij Marijke Saarloos, de dochter van de grondlegger, een F2-nest Saarlooswolfhond x Working Husky geboren. Vraag de inteeltcoëfficiënt van het nest, en zeg tegen je dierenarts dat het ras door stress sterker op narcose kan reageren.

Kosten

Pups zijn schaars; reken op een wachtlijst. Volgens het LICG kost een pup met FCI-stamboom bij de NVSWH 1.731 euro voor pups die in Nederland blijven (de ledenvergadering stelt dat bedrag vast). Bij de AVLS verschilt de prijs per fokker en ligt die gemiddeld tussen 1.600 en 2.000 euro. Pas op voor goedkope "wolfhonden" via internet of handelaars zonder stamboom en zonder geteste ouders.

Jaarlijkse kosten, grof:

Chippen en registreren is verplicht: de pup moet op naam van de fokker staan, en je zet hem binnen twee weken op jouw naam. Een hond die na 1 november 2021 is geboren, geïmporteerd of van eigenaar wisselt, heeft ook een EU-dierenpaspoort nodig. De hondenbelasting verschilt per gemeente: in 2026 heffen nog ongeveer 100 gemeenten die, gemiddeld rond de 76 euro per jaar (ANP). Controleer ook of je aansprakelijkheidsverzekering schade door je hond dekt.

Voor wie hij geschikt is en voor wie niet

Geschikt voor:

• ervaren eigenaren die een oertype kennen en een voorzichtige, eigenwijze hond respecteren
• wandelaars die thuis een rustige huisgenoot en buiten een duursporter willen
• een huis met een hoog, veilig hek en een huishouden waar bijna altijd iemand is
• wie een stille hond waardeert die zelden blaft en helemaal voor zijn gezin leeft

Niet geschikt voor:

• beginners en wie een gehoorzame hond wil
• een appartement in de stad, drukte en lange dagen alleen
• huishoudens met konijnen of andere kleine dieren, en wie hem overal los wil laten lopen
• wie vooral valt voor de wolvenlook. Een vergelijkbare bouw met makkelijkere opvoeding: de Duitse Herder of de Witte Zwitserse Herder; een noordse duurloper die mensen leuker vindt: de Siberische Husky of de Alaskan Malamute