Herkomst en geschiedenis
De Mastino Napoletano is de reus onder de Italiaanse waakhonden. Volgens de FCI-standaard stamt hij af van de grote Romeinse molosser die Columella in de eerste eeuw na Christus beschreef in "de re rustica". Eeuwenlang bewaakte hij boerderijen en landgoederen op het platteland rond Napels en aan de voet van de Vesuvius, gefokt op werk en niet op uiterlijk.
Het moderne ras begint na de Tweede Wereldoorlog. Volgens de rasgeschiedenis van de American Kennel Club werden in 1946 acht van deze honden getoond op de eerste naoorlogse tentoonstelling in Napels, in het Castel dell'Ovo. De Zwitserse journalist en kynoloog Piero Scanziani viel daar voor de reu Guaglione. Die werd de eerste geregistreerde Mastino, de eerste Italiaanse kampioen van het ras en het model voor de eerste standaard. Scanziani schreef die standaard, en de Italiaanse kennelclub ENCI erkende hem in 1949. De FCI-standaard zegt dat het ras sinds 1947 opnieuw geselecteerd wordt; de FCI erkende het definitief in 1956. Latere fokkers, vooral Mario Querci (kennel "di Ponzano"), dreven het type naar de zware plooien van nu.
De geldende standaard is FCI nr. 197, groep 2, zonder werkproef. In Nederland is het ras zeldzaam. Een pup met stamboom komt in het NHSB van de Raad van Beheer; vraag daar naar de rasvereniging en fokkers, en reken op een wachtlijst of een pup uit Italië of Duitsland.
Karakter en gedrag
De FCI-standaard noemt hem in de Engelse tekst "steady and loyal, not aggressive": evenwichtig en trouw, niet agressief, en een altijd waakzame bewaker van huis en bewoners. In het dagelijks leven betekent dat:
- In zijn gezin is hij rustig en aanhankelijk. Hij leunt graag met zijn hele gewicht tegen je benen.
- Tegen vreemden is hij wantrouwig. Meestal kijkt hij eerst, gaat in de weg staan en wijkt niet.
- Waken zit erin. Huis, erf en auto bewaakt hij uit zichzelf. Africhting op verdediging is niet nodig en niet verstandig.
- Met vreemde honden is hij vaak onverdraagzaam, vooral met dezelfde sekse.
Binnen is hij traag en bedachtzaam, maar over een paar meter verrassend snel. Met de kinderen van het gezin is hij meestal geduldig. Het risico zit in zijn massa, en in een waakhond die wild spel met kinderen op bezoek verkeerd kan lezen.
Grootte en uiterlijk
Een massieve hond met zwaar beenwerk, langer dan hoog, met losse huid over het hele lijf, veel plooien op de kop en een dubbele keelhuid. De vacht is kort, hard en dicht. De standaard noemt grijs, loodgrijs en zwart als voorkeurskleuren, daarnaast bruin, fawn en diep fawn, alle ook gestroomd. De oren zijn natuurlijk; couperen is in Nederland verboden.
| Reuen | Teven | |
|---|---|---|
| Schofthoogte (FCI) | 65-75 cm | 60-68 cm |
| Gewicht (FCI) | 60-70 kg | 50-60 kg |
| Levensverwachting | 7-9 jaar | 7-9 jaar |
| Vacht | kort, hard, dicht | idem |
De standaard eist dat de huid nooit zo overvloedig is dat ze de gezondheid en het welzijn van de hond schaadt, en entropion en ectropion zijn diskwalificerende fouten. In de praktijk zie je toch veel honden met overdreven plooien. Kijk bij de fokker goed naar de ogen van de ouders.
Beweging en dagelijks leven
Hij heeft weinig beweging nodig: twee of drie rustige wandelingen per dag en tijd in een omheinde tuin. Om mee te joggen of te fietsen is hij niet geschikt. Pups groeien extreem snel, dus geen trappen, lange wandelingen of springen tot de gewrichten volgroeid zijn.
Warmte is een echte grens. Laat hem in de zomer alleen vroeg in de ochtend en laat op de avond lopen, met schaduw en water. Reken ook op kwijl op muren, meubels en bezoek. Realistisch is een huis met tuin, geen bovenwoning.
Opvoeding
Een Mastino leert, maar in zijn eigen tempo. Wat werkt:
- Korte, rustige trainingen met voerbeloning. Een harde hand maakt een waakhond defensief.
- Intensieve socialisatie van 8 weken tot ver in het tweede jaar: bezoek, dierenarts, kinderen, verkeer, andere honden.
- Netjes aan de lijn lopen leren zolang de pup nog klein is. Een volwassen hond van 60 kilo die wil trekken, houdt bijna niemand.
- Duidelijke regels bij bezoek: jij bepaalt wie er binnenkomt.
Typische lastige punten zijn overdreven bewaken van huis en auto, trekken naar andere honden en gewoon blijven staan als hij geen zin heeft.
Verzorging
De vacht vraagt alleen een wekelijkse borstelbeurt met een rubberen handschoen. Het echte werk zit in de huid: maak de plooien in het gezicht een paar keer per week schoon en droog, veeg de ogen dagelijks uit en houd lippen en kin schoon. Controleer oren, nagels en gebit.
Gezondheid
Bekende aandachtspunten:
- Heup- en elleboogdysplasie (HD/ED).
- Ooglidproblemen: entropion, ectropion en hangende onderoogleden.
- Cherry eye (uitgezakte traanklier van het derde ooglid). In een Britse VetCompass-studie uit 2022 had de Mastino Napoletano het hoogste percentage van alle rassen, ongeveer 4,9% per jaar, met 34 keer zoveel kans als kruisingen.
- Maagtorsie, zoals bij alle grote honden met een diepe borst. Geef twee of drie kleinere maaltijden en geen wild spel direct na het eten.
- Hartaandoeningen, waaronder gedilateerde cardiomyopathie.
- Ontstekingen in de huidplooien en oververhitting.
De Amerikaanse rasvereniging raadt voor fokdieren HD- en ED-onderzoek, een hartonderzoek en een oogonderzoek door een specialist aan; de Britse Royal Kennel Club noemt heupen, ellebogen en ogen. Vraag deze uitslagen voor beide ouders. De levensverwachting is kort, meestal onder de 10 jaar.
Kosten
Reken voor een pup met stamboom op ongeveer 1.500 tot 3.000 euro. Er zijn weinig nesten in Nederland en België, dus een wachtlijst of een pup uit het buitenland is normaal. Let op bij goedkope pups zonder papieren en testuitslagen.
Jaarlijkse kosten, grof:
| Post | ca. per jaar |
|---|---|
| Voer (hond van 50-70 kilo) | 900-1.400 euro |
| Dierenarts, vaccinaties, vlooien- en wormmiddelen | 500-800 euro |
| Dierenverzekering (optioneel) | 500-900 euro |
| Hondenbelasting | per gemeente, soms niets |
Medicijnen en narcose worden per kilo berekend, dus een ooglidoperatie of maagtorsie kost al snel enkele duizenden euro's. Controleer ook of je aansprakelijkheidsverzekering schade door je hond dekt.
Voor wie hij geschikt is en voor wie niet
Geschikt voor:
- ervaren eigenaren van grote waakhonden, bijvoorbeeld na een Mastiff of Bullmastiff
- een huis met een goed omheinde tuin
- mensen die een rustige huisbewaker willen en kwijl en een kort hondenleven bewust accepteren
Niet geschikt voor:
- beginners of sportieve eigenaren; de Cane Corso is de atletischere Italiaanse waakhond
- een appartement of een huis dat in de zomer erg warm wordt
- een huishouden met veel aanloop of meerdere honden van dezelfde sekse
- wie een makkelijkere reus zoekt: de Newfoundlander is veel vriendelijker tegen vreemden
