Hovawart

Herkomst en geschiedenis

De Hovawart is een oude Duitse werkhond, en de naam vertelt waarvoor: in het Middelhoogduits betekent hova het erf en wart de wachter. Begin twintigste eeuw was dit type hofhond bijna verdwenen, omdat nieuwere rassen zoals de Duitse herder zijn werk hadden overgenomen.

Vanaf ongeveer 1915 bouwde de zoöloog Kurt Friedrich König het ras opnieuw op. Hij zocht geschikte boerderijhonden, vooral in het Zwarte Woud, en kruiste daar Duitse herder, Newfoundlander en Leonberger in. In 1922 werd het eerste nest in het Duitse stamboek ingeschreven, in 1937 volgde de erkenning als ras. De Tweede Wereldoorlog vaagde het ras bijna opnieuw weg. In 1947 richtte Otto Schramm in Coburg de rasvereniging RZV op, en in 1964 erkende Duitsland de Hovawart als werkhond. De geldende standaard is FCI nr. 190, groep 2.

In Nederland bestaat al sinds 1959 de Hovawart Club Nederland (HCN), sinds 1963 aangesloten bij de Raad van Beheer. Daarnaast zijn er de Hovawart Vrienden Nederland en de Hovawart Rasvereniging Nederland.

Karakter en gedrag

De standaard beschrijft een veelzijdige werkhond met beschermingsdrift, zelfvertrouwen, veerkracht, een gemiddeld temperament en een zeer goede neus. In het dagelijks leven betekent dat:

• Hij bewaakt uit zichzelf. Erf, auto, tuinhek: een Hovawart meldt elk bezoek en gaat zo nodig tussen jou en de vreemde in staan, zonder dat iemand het hem heeft geleerd.
• Gereserveerd tegen vreemden, aanhankelijk bij zijn eigen mensen. Reken op beleefde afstand tegenover gasten, niet op de vrolijke openheid van een Golden Retriever.
• Hij denkt na voordat hij gehoorzaamt. Een commando dat voor hem geen zin heeft, wordt eerst bekeken. Jonge Hovawarts staan bekend als clowns die hun baas negeren als de motivatie ontbreekt.
• Hij wordt laat volwassen. Speels pupgedrag duurt vaak tot ongeveer twee jaar. De puberteit, wanneer de waakdrift wakker wordt en de hond grenzen test, is de fase waarin veel eigenaren vastlopen.

Voor gezinnen met jonge kinderen wordt het ras afgeraden vanwege de waakdrift. Rennende en gillende vriendjes in de tuin zijn een situatie die jij regelt, niet de hond.

Grootte en uiterlijk

Krachtig, iets langer dan hoog, met lang, licht golvend, aanliggend haar en weinig ondervacht. Drie kleuren zijn toegestaan: zwart-goud (de meest voorkomende), zwart en blond.

Beweging en dagelijks leven

Reken op twee uur of meer activiteit per dag, en niet alleen wandelen. Met zijn goede neus is hij geknipt voor speuren, mantrailing, reddingshondenwerk en gehoorzaamheid. Lange wandelingen bij koel weer vindt hij heerlijk.

Een appartement in de stad past niet. Het beste is een huis met een goed omheinde tuin, aan de rand van de stad of op het platteland. Een volwassen hond die het stap voor stap heeft geleerd, kan een werkdag alleen zijn. Maar een Hovawart die dag in dag uit alleen de tuin bewaakt, wordt al snel een hekkenloper en blaffer, en dat gaat de buren opvallen.

Opvoeding

Wat werkt: vroege en brede socialisatie (mensen, honden, verkeer, bezoek aan de deur), rustige consequentie, korte trainingen met een doel en een baas die de hond serieus neemt. Harde methodes werken averechts bij een zelfverzekerde hond die alles onthoudt.

Typische lastige punten:

• Oost-Indisch doof in de puberteit, die bij dit ras tot ongeveer twee jaar kan duren.
• Een beschermingsdrift die te heftig wordt als niemand hem bijstuurt. Leer de hond vroeg dat jij bepaalt wie er binnenkomt.
• Overdreven aanslaan aan deur en hek als blaffen nooit is begrensd.

Verzorging

Makkelijker dan de lange vacht doet vermoeden. Door de geringe ondervacht is twee tot drie keer per week borstelen genoeg. Klitten ontstaan het eerst achter de oren, aan de bevedering van de poten en aan de broek. Tijdens de rui verliest hij duidelijk meer haar. Trimmen of scheren is niet nodig.

Gezondheid

De Hovawart geldt als een gezond ras voor zijn formaat. Bekende aandoeningen:

• Heupdysplasie (HD). Strenge röntgeneisen hebben HD sterk teruggedrongen: in Duitsland mogen alleen honden met HD-A of HD-B fokken.
• Schildklierproblemen (hypothyreoïdie). In een Finse studie onder 4.953 Hovawarts werd de erfelijkheid geschat op 0,47 tot 0,62. De uitslagen van de ouders zijn dus belangrijk.
• Degeneratieve myelopathie (DM). Een langzaam voortschrijdende ruggenmergziekte, gekoppeld aan een mutatie in het SOD1-gen die bij het ras is aangetoond.
• Hartaandoeningen, zoals gedilateerde cardiomyopathie (DCM).
• Minder vaak: oogaandoeningen, levershunt.

Vraag voor beide ouders naar: HD-foto (A of B), oogonderzoek, schildklierwaarden, DNA-test op DM en bij voorkeur een hartonderzoek. De Duitse RZV adviseert het hartonderzoek vanaf 20 maanden.

Kosten

Een pup met stamboom kost in Nederland gemiddeld 1.500 tot 2.500 euro. Er worden weinig nesten gefokt, dus een wachtlijst is normaal, en ook Duitse fokkers worden vaak benaderd (daar meestal 1.500 tot 2.200 euro).

Daarnaast betaal je jaarlijks voor voer voor een hond van 25 tot 40 kilo (300 tot 400 gram brokken per dag), dierenarts en vlooien- en wormmiddelen, eventueel een dierenverzekering, puppy- en gehoorzaamheidscursus en spullen. De hondenbelasting verschilt sterk per gemeente, en een aantal gemeenten heft helemaal geen hondenbelasting meer: kijk op de site van je eigen gemeente. Controleer ook of je aansprakelijkheidsverzekering schade door je hond dekt.

Voor wie hij geschikt is en voor wie niet

Geschikt voor:

• ervaren eigenaren die al eens een grote, zelfstandige hond hebben opgevoed
• een huis met omheinde tuin, aan de rand van de stad of op het platteland
• mensen die een echte waakhond willen en graag met hun hond werken (speuren, reddingshondenwerk, hondensport)
• actieve mensen die bij elk weer lang buiten zijn

Niet geschikt voor:

• beginners of wie direct een gehoorzame hond wil, kijk dan eerder naar een Golden Retriever of een Berner Sennenhond
• een appartement in de stad
• gezinnen met peuters of voortdurend veel bezoek