Azawakh

Herkomst en geschiedenis

De Azawakh is een hoogbenige, heel slanke windhond uit de zuidelijke Sahara en de Sahel. Hij is genoemd naar het Azawakh-dal, een lang, uitgedroogd rivierdal op de grens van Mali en Niger. Daar hielden nomaden, Toearegs, Dahoussahaq en Peul, hem voor de jacht op gazelle en haas en als bewaker van het kamp tegen jakhalzen en hyena's. In de taal van de Toearegs heet hij "Oska". Hij leefde met de familie in de tent, niet in een kennel.

Europa leerde hem pas rond 1968 kennen, toen de eerste honden naar Frankrijk en het toenmalige Joegoslavië gingen. Volgens de Nederlandse rasvereniging protesteerden vooral Franse Sloughi-fokkers dat dit geen Sloughi's waren, en op het Kynologisch Wereldcongres in Verona in 1980 werd de Azawakh als apart ras afgesplitst. Omdat Mali en Niger geen FCI-kennelclub hebben, ligt het patronaat bij Frankrijk. De geldende standaard is FCI nr. 307, groep 10 (windhonden), sectie 3 (kortharige windhonden), zonder werkproef, in de versie van 2019.

In Nederland is het ras altijd zeldzaam gebleven: volgens de rasvereniging waren er in 1990 nog geen tien Azawakhs. Het ras valt onder de Nederlandse Vereniging voor Afghaanse Windhonden en andere Oosterse Windhondenrassen (NVOW), opgericht in 1935, gevestigd in Den Haag en lid van de Raad van Beheer. De NVOW behartigt naast de Azawakh onder meer de Afghaanse windhond, de Saluki en de Sloughi, en publiceert op haar site de aangesloten fokkers en geboorteberichten.

Karakter en gedrag

De standaard beschrijft hem als snel, oplettend en afstandelijk, vaak zeer terughoudend tegenover vreemden, maar zacht en aanhankelijk voor zijn gezin en voor mensen die hij accepteert. In het dagelijks leven:

• Hij is een gezinshond. Hij hecht zich sterk aan zijn eigen mensen en zoekt contact. De NVOW noemt de band met de eigenaar bijzonder nauw, zonder enige vorm van onderdanigheid.
• Hij is waaks. Gefokt om een nomadenkamp te bewaken, meldt hij alles en gaat hij soms tussen jou en een vreemde in staan. Goede socialisatie voorkomt dat waakzaamheid wantrouwen wordt.
• Hij is een windhond. Alles wat klein is en rent, zet de jacht in gang, katten en konijnen inbegrepen.
• Hij is gevoelig. De NVOW vergelijkt hem met een Arabische volbloed: fijnbesnaard en intelligent. Met een harde hand bereik je niets.

Met kinderen met wie hij opgroeit, kan een goed gesocialiseerde Azawakh prima samenleven. Wild spel en vreemde kinderen die hem willen aaien, vindt hij niet leuk.

Grootte en uiterlijk

Opvallend hoog en slank: het lichaam past in een rechtopstaande rechthoek, hij is dus hoger dan lang, met lange benen, een diepe borst, een sterk opgetrokken buik en heupknobbels minstens even hoog als de schoft. Botten en spieren zijn zichtbaar onder de dunne huid. Veel mensen vinden een fitte Azawakh te mager, maar zo hoort hij eruit te zien. De vacht is kort en fijn, op de buik bijna afwezig. De fijne oren hangen plat tegen het hoofd en het gangwerk is licht en verend.

Hoogtes en gewichten komen uit de FCI-standaard, die 2 cm afwijking naar boven en beneden toestaat. De kleur is altijd reekleurig (fauve), van licht zand tot mahonie, met of zonder zwarte stroming, met witte aftekeningen op borst en benen; op elk been hoort minstens een spoor wit. Wit dat zich over romp of hals uitbreidt en verdunde kleuren zoals blauw en lila zijn diskwalificerend.

Beweging en dagelijks leven

Reken op minstens een uur beweging per dag: stevig wandelen aan de lijn en geregeld een echte sprint op een veilig omheind terrein. Alleen in de tuin beweegt hij nauwelijks; hij rent met jou of met een andere hond.

De beste uitlaatklep zijn windhondenrennen en coursing bij een Nederlandse windhondenren- of coursingvereniging. De NVOW organiseert daarnaast clubactiviteiten en een jaarlijkse kampioenschapsclubmatch. Volgens de NVOW moet een Azawakh zich één keer per dag vrij kunnen uitleven, maar met zijn jachtdrift doe je dat alleen op een omheind terrein of een losloopgebied met hekken. In veel natuurgebieden moet je hond aan de lijn.

Hij is gebouwd voor de woestijn, niet voor de Nederlandse winter. Dunne huid, nauwelijks onderhuids vet, geen ondervacht: een jas voor koude of natte dagen en een zachte, warme ligplaats zijn geen luxe. Een appartement kan voor een volwassen hond die dagelijks rent, maar een huis met een hoge, stevige schutting is makkelijker.

Opvoeding

De Azawakh is slim en leert snel, maar hij is zelfstandig en beslist zelf of iets de moeite waard is. Wat werkt: korte trainingen, voerbeloning, een rustige stem, vroeg een puppycursus met een positieve trainer en veel socialisatie in het eerste jaar.

Typische lastige punten:

• Terugroepen. Maandenlang oefenen aan de sleeplijn en accepteren dat een wegschietende haas bijna altijd wint.
• Wantrouwen tegenover vreemden. Veel rustige, vriendelijke mensen en plekken in de eerste maanden, en doorgaan in de puberteit. Duw een schuwe pup nooit in handen van vreemden.
• Waken en blaffen. Beloon rustig kijken en onderbreek aanhoudend blaffen vroeg.
• Verzorging en dierenarts. Oefen de behandeltafel, nagels knippen en betasten al bij de pup.

Verzorging

Heel eenvoudig. Een keer per week met een rubberen borstel of een vochtige zeem is genoeg. Hij ruikt nauwelijks en hoeft zelden in bad. Knip de nagels geregeld, want te lange nagels bederven het verende gangwerk. De dunne huid scheurt makkelijk, dus controleer na het rennen op schrammen.

Gezondheid

De Azawakh geldt als robuust ras, maar de fokbasis buiten Afrika is klein. De Amerikaanse rasvereniging noemt als bekende problemen:

• Epilepsie en aanvallen, in sommige lijnen. Er is geen screeningstest.
• Te traag werkende schildklier, vaak auto-immuun. Windhonden hebben van nature lagere schildklierwaarden, dus laat de uitslag beoordelen door een dierenarts met windhondenervaring.
• Kauwspiermyositis, een auto-immune ontsteking van de kauwspieren die vroeg behandeld moet worden.
• Vernauwing van het wervelkanaal, die pijn of zwakte kan geven.
• Andere auto-immuunziekten.

De American Kennel Club noemt daarnaast hartproblemen. Zoals alle windhonden heeft hij weinig lichaamsvet: meld dat elke nieuwe dierenarts vóór een narcose. Volgens de Raad van Beheer zijn voor dit ras nu geen verplichte screeningsonderzoeken vastgesteld, en ook het verenigingsfokreglement (VFR) van de NVOW schrijft er geen voor. Wel mag niet worden gefokt met honden met epilepsie of een andere chronische of erfelijke aandoening. Verder stelt het VFR: een teef niet dekken vóór 24 maanden, een eerste nest niet na 72 maanden, maximaal drie nesten en minstens twaalf maanden tussen twee nesten; een reu moet minstens 18 maanden oud zijn, en dezelfde ouders mogen maximaal twee keer samen een nest krijgen. Vraag de fokker toch naar schildklier- en hartonderzoek van de ouders en naar aanvallen in de lijn.

Kosten

Fokkers zijn in Nederland op één hand te tellen, dus een wachtlijst of een pup uit Frankrijk, België of Duitsland is normaal. Gidsen noemen ongeveer 1.500 tot 2.500 euro voor een pup met stamboom. Begin bij de fokkerslijst van de NVOW. Bij een buitenlandse pup komen reiskosten en het overschrijven van de stamboom naar de Raad van Beheer erbij, en een pup mag pas na zijn rabiësvaccinatie, op zijn vroegst met 15 weken, de grens over.

Per jaar, grofweg:

De hondenbelasting verschilt per gemeente: volgens een telling van ANP heffen in 2026 nog ruim 100 gemeenten die, gemiddeld ongeveer 76 euro per jaar. Kijk op de site van je eigen gemeente. Controleer ook of je aansprakelijkheidsverzekering schade door je hond dekt.

Voor wie hij geschikt is en voor wie niet

Geschikt voor:

• ervaren eigenaren die windhonden of oorspronkelijke rassen kennen
• sportieve mensen met toegang tot een omheind terrein of een windhondenvereniging
• rustige huishoudens met volwassenen die een trouwe, waakzame metgezel zoeken
• wie een vacht wil die bijna geen verzorging vraagt en een hond die nauwelijks ruikt

Niet geschikt voor:

• beginnende hondeneigenaren of wie een makkelijk te sturen hond zoekt
• huishoudens met katten, konijnen of andere kleine huisdieren
• wie droomt van loslopen in het open veld
• wie een hond zoekt die buiten of in een kennel leeft. Wie een kleinere, socialere windhond zoekt, kijkt naar de Whippet; wie een rustigere grote windhond wil naar de Greyhound, en wie een vergelijkbare woestijnwindhond met een zachtere vacht zoekt naar de Saluki