IJslandse hond

Herkomst en geschiedenis

De IJslandse hond is het enige inheemse hondenras van IJsland. Volgens de FCI-standaard stamt hij af van de honden die de eerste Vikingkolonisten tussen 870 en 930 meebrachten. Op boerderijen zonder hekken, in ruig terrein, dreef hij schapen, koeien en pony's bij elkaar, zocht verdwaalde schapen in de sneeuw en meldde iedereen die het dal in kwam. Blaffen hoorde bij het werk: hij drijft vee met zijn stem, niet door te happen. De Nederlandse rasvereniging schrijft dat het kostbare vee niet beschadigd mocht worden.

Het ras is bijna verdwenen. Volgens de Amerikaanse rasvereniging ISAA telde IJsland in 1869 zo'n 24.000 honden. Een hoge hondenbelasting, ingevoerd tegen een lintworm die ook mensen besmette, bracht dat in de jaren 1880 terug tot ongeveer 10.000; daarna sloeg hondenziekte toe, en in 1901 verbood IJsland de invoer van honden. Rond 1950 vond de Brit Mark Watson echte IJslandse honden bijna alleen nog in afgelegen dalen en bracht er een paar naar Californië om ze te redden. In 1967 begon Sigríður Pétursdóttir een gerichte fok op de boerderij Ólafsvellir, en in 1969 werd de IJslandse kennelclub HRFÍ opgericht, mede om het ras te beschermen.

Tegenwoordig werken de rasverenigingen internationaal samen in de ISIC (Icelandic Sheepdog International Cooperation), in 1996 in Zweden opgericht om de genetische diversiteit van een kleine populatie te bewaken. Nederland doet mee. De FCI erkende het ras definitief in 1972: standaard nr. 289, groep 5 (spitsen en oertypen), sectie 3, Noordse waak- en herdershonden, zonder werkproef.

In Nederland valt het ras onder de Raad van Beheer en is de Vereniging de IJslandse Hond in Nederland (VIJHN) de rasvereniging, sinds 1991. Pups worden ingeschreven in het NHSB.

Karakter en gedrag

De standaard beschrijft een robuuste, wendbare herdersspits die blaft, van nature erg alert, die bezoek aankondigt zonder agressief te zijn, en die vrolijk, vriendelijk, nieuwsgierig, speels en zelfverzekerd is, met een zachtaardig karakter. In het dagelijks leven:

• Hij blaft. Dat is het punt om serieus te nemen. De VIJHN schrijft dat blaffen nog altijd zijn eerste communicatiemiddel is, en dat je de verschillende blafjes snel leert onderscheiden.
• Hij wil bij je zijn. Binnen en buiten. Een kennel of lange dagen alleen passen niet bij hem.
• Hij is gevoelig. De vereniging noemt hem ongeschikt voor training met fysieke correcties. Harde aanpak maakt hem gestrest en luider.
• Hij is een mensenvriend. De een vooral gericht op het eigen gezin, de ander een allemansvriend. Hij meldt, hij bewaakt niet.

Volgens de VIJHN is hij lief voor kinderen en heeft hij een hoge bijtgrens, al blijft begeleiding van kind en hond nodig. Zoals bij elke herder: leer hem vroeg om rennende kinderen niet te omcirkelen.

Grootte en uiterlijk

Een Noordse herdersspits, iets onder middelgroot, stevig, rechthoekig van bouw, met staande oren en een gekrulde staart die de rug raakt. Reuen en teven verschillen duidelijk. Er zijn twee vachtvarianten, kort en lang, beide dubbel, dicht en zeer weerbestendig. Kleuren: van crème tot roodbruin, grijs gewolkt, chocoladebruin en zwart, altijd met witte aftekeningen. Goed ontwikkelde dubbele hubertusklauwen aan de achterbenen zijn gewenst; ontbreken ze helemaal, dan is dat volgens de standaard een fout.

De standaard noemt alleen een ideale hoogte en geen gewicht; de gewichten zijn die van de American Kennel Club, omgerekend. De VIJHN schrijft dat honden van 15 of 16 jaar in redelijke gezondheid geen uitzondering zijn.

Beweging en dagelijks leven

De IJslandse hond is actief maar geen werkhond die zonder taak ontspoort. Reken op ruim een uur per dag buiten, plus iets voor het hoofd. De vereniging noemt behendigheid, flyball, hoopers, gehoorzaamheid, schapendrijven en canicross. Wandelingen in de natuur zijn favoriet, het liefst met water of modderplassen: hoe viezer, hoe beter.

De zwakke punten zijn geluid en alleen zijn. In een gehorig appartement wordt een hond die elk geluid in het trappenhuis meldt snel een bron van burenruzie. Een huis met goed afgesloten tuin is makkelijker. Los lopen moet je trainen: hij blijft graag in de buurt, maar is zelfverzekerd genoeg om op onderzoek uit te gaan. De vereniging noemt een ongeluk de belangrijkste oorzaak van vroegtijdig overlijden in het ras.

Opvoeding

De IJslander leert snel, zowel goed als ongewenst gedrag. Wat werkt: positieve training, korte sessies met voer en spel, en veel socialisatie in de eerste maanden. Bedenk volgens de vereniging al vóór de komst van de pup welk gedrag je wel en niet wilt.

Typische lastige punten:

• Blaffen. Beloon rust vanaf de eerste week, bouw een stopsignaal op en schreeuw niet terug: een luide baas blaft in de ogen van de hond gewoon mee.
• Alleen blijven. In heel kleine stappen oefenen zolang de pup jong is.
• Achter dingen aan gaan. Auto's, fietsers en joggers wekken het drijfinstinct. Aan de lijn bij de weg tot het terugroepen echt zit.
• Trekken aan de lijn. Een lichte, nieuwsgierige hond die overal heen wil, moet losse-lijnlopen leren.

Verzorging

Makkelijker dan het eruitziet. Eén keer per week borstelen is genoeg, behalve tijdens de rui, twee keer per jaar: dan komt de ondervacht met handenvol los en is dagelijks borstelen en kammen handig. Bij langharige honden vooral achter de oren en aan de broek. Wassen is zelden nodig. Trimmen hoeft niet, maar knip de dubbele hubertusklauwen achter regelmatig: die slijten niet.

Gezondheid

De VIJHN noemt het ras over het algemeen goed gezond, zonder ziekte die typisch is voor de IJslandse hond. Wel komen deze aandoeningen voor, volgens de Amerikaanse rasvereniging:

• Heupdysplasie (HD), het belangrijkste orthopedische punt.
• Cataract (staar), in sommige lijnen op ongewoon jonge leeftijd.
• Distichiasis, extra wimpers die het oog irriteren.
• Patella-luxatie, een losschietende knieschijf.
• Cryptorchisme, niet-ingedaalde testikels; volgens de ISAA hoort zo'n reu niet in de fok.
• Kleine genenpoel. Het ras gaat terug op weinig stamouders, daarom bewaakt de vereniging de genetische diversiteit.

Het verenigingsfokreglement (VFR, vastgesteld 13 april 2025) eist voor beide ouders vóór de dekking een HD-uitslag en een ECVO-oogonderzoek van hoogstens 12 maanden oud. HD A en B zijn vrij te gebruiken, HD C alleen met een partner met HD A of B. Een reu mag in Nederland maximaal vier geslaagde dekkingen in zijn hele leven doen, en een teef wordt niet gedekt vóór 22 maanden. Vraag de fokker naar beide uitslagen en naar de inteeltcoëfficiënt van het nest.

Kosten

De VIJHN geeft als indicatie 1.500 tot 1.600 euro voor een pup (2026); de fokker bepaalt de prijs zelf. Er worden niet veel nesten gefokt, dus een wachtlijst is normaal. Op de site van de vereniging staan dek- en nestberichten.

Per jaar, grofweg:

De hondenbelasting verschilt per gemeente: in 2026 heffen nog 102 gemeenten die, gemiddeld ongeveer 76 euro per jaar (ANP). Kijk op de site van je eigen gemeente. Controleer ook of je aansprakelijkheidsverzekering schade door je hond dekt. Een trimsalon is niet nodig.

Voor wie hij geschikt is en voor wie niet

Geschikt voor:

• gezinnen met kinderen die een vrolijke, stevige, vrij kleine hond zoeken
• actieve mensen die veel wandelen of een hondensport willen doen
• huishoudens waar overdag meestal iemand thuis is
• een huis met tuin, liefst aan de rand van de bebouwing

Niet geschikt voor:

• een gehorig appartement met buren die snel klagen
• wie een stille hond of een echte waakhond wil
• lange werkdagen zonder opvang

Wie een vergelijkbare Noordse boerderijhond zoekt, kijkt naar de Noorse Buhund of de Finse Lappenhond, wie een rustiger spits wil die minder blaft naar de Eurasier, wie een kleinere, lagere herder zoekt naar de Zweedse Vallhund.