De Kaukasische Herder en de Tibetaanse Mastiff zijn twee versies van hetzelfde idee: een enorme berghond die zelf beslist wie er op zijn terrein mag komen. Ze delen al onze beoordelingen behalve het verharen, en geen van beide is een gezinshond in de gewone zin. De Kaukasische Herder komt uit de Kaukasus, het huidige Georgië, Armenië, Azerbeidzjan en Zuid-Rusland, waar hij kuddes en erven bewaakte; volgens de FCI-standaard begon de planmatige fokkerij in de jaren 1920 in de Sovjet-Unie. De Tibetaanse Mastiff (Do Khyi) werkte voor de nomaden van de Himalaya en bewaakte Tibetaanse kloosters; traditioneel lag hij vast bij de poort en werd hij 's nachts losgelaten. Zo verschillen ze:
- Grootte. De Kaukasische Herder is de grootste van de twee. De marge van de Amerikaanse AKC begint bij 58 cm, maar de FCI-standaard vraagt voor reuen minstens 68 cm en 50 kg, voor teven minstens 64 cm en 45 kg. Voor de Tibetaanse Mastiff noemt de standaard alleen minimummaten: 66 cm voor reuen, 61 cm voor teven; volgens de Amerikaanse rasvereniging ATMA zijn 66-76 en 61-71 cm gebruikelijk.
- Waken. De bronnen beschrijven de Kaukasische Herder harder. De AKC spreekt van "een serieus waakras" dat fel wordt bij dreiging, maar zacht is voor het eigen gezin; de Tibetaanse Mastiff noemt hij waakzaam en afstandelijk. Toch mogen je vrienden volgens de ATMA misschien niet meer binnen.
- Geluid. De Tibetaanse Mastiff staat bekend als nachtblaffer; volgens de ATMA halen eigenaren met buren dichtbij hun hond 's nachts naar binnen.
- Vacht. De Kaukasische Herder verhaart het hele jaar; de Tibetaanse Mastiff houdt zijn vacht bijna het hele jaar en verliest dan, meestal in het voorjaar of de zomer, in één keer zijn hele ondervacht. Daarom scoort hij een punt lager op verharen.
- Loopsheid. Teven van de Tibetaanse Mastiff worden volgens de ATMA maar één keer per jaar loops, meestal in de herfst.
- Prijs. Een pup kost voor een Kaukasische Herder ongeveer 800-2.000 € en voor een Tibetaanse Mastiff 1.500-3.500 €. In China zou in 2011 een Tibetaanse Mastiff voor 10 miljoen yuan (ongeveer 1,5 miljoen dollar) zijn verkocht, een bedrag dat toen al werd betwijfeld; daarna stortte de rage in en werden veel honden gedumpt.
- Regels. Nederland heeft geen rassenlijst meer: de Regeling agressieve dieren is per 1 januari 2009 ingetrokken. Ook Frankrijk deelt geen van beide in als gevaarlijke hond. In Duitsland zetten Hessen en Hamburg de Kaukasische Herder op hun lijst van rassen die als gevaarlijk worden aangemerkt, de Tibetaanse Mastiff niet. Denemarken verbiedt de Kaukasische Herder, ook voor toeristen.
De gewrichten zijn de grootste zorg. Het CHIC-programma van de OFA vraagt voor fokdieren van de Kaukasische Herder röntgenfoto's van heupen en ellebogen en een DNA-test op degeneratieve myelopathie; voor de Tibetaanse Mastiff heupen, een oogonderzoek en een schildkliertest, ellebogen optioneel. De ATMA noemt heup- en elleboogdysplasie, een trage schildklier en epilepsie als bekende problemen; de Tibetaanse Mastiff verdraagt vochtige warmte slecht. Vraag de uitslagen van de ouders en een stamboom van de Raad van Beheer.
Wees eerlijk: het zijn allebei kudde- en erfbewakers, en voor de meeste huishoudens, zeker in een appartement, met veel bezoek of voor wie zijn eerste hond neemt, is geen van beide de juiste keuze. Heb je land, een hoog hek, weinig bezoek en ervaring met zelfstandige waakhonden, kies dan de Kaukasische Herder om vee en erf voltijds te bewaken. Kies de Tibetaanse Mastiff als hij bij het gezin hoort en 's nachts binnen slaapt: volgens de ATMA past hij slecht als buitenhond, en een hond die in huis slaapt, houdt de buren zelden wakker. Wil je de grootte zonder de waakdrift, dan zijn de Leonberger en de Newfoundlander grote gezinshonden; als andere kuddebewakers kun je de Pyreneese Berghond, de Anatolische Herder en de Kangal vergelijken.